Forma opodatkowania 2027 (ryczałt, liniowy czy skala) zależy głównie od kosztów, dochodu i składki zdrowotnej: w naszym uproszczonym przykładzie przy niskich kosztach najniższe obciążenie dał ryczałt, a przy wysokich kosztach skala. Formę na 2027 r. wybierasz oświadczeniem do 20. dnia miesiąca po miesiącu pierwszego przychodu, czyli przy przychodzie w styczniu do 20 lutego 2027 r. (to sobota, więc ostatni dzień to 22 lutego). Porównujemy trzy formy na dwóch profilach, razem ze składką zdrowotną, wspólnym rozliczeniem z małżonkiem i projektowaną skalą na 2027 r., która na razie nie jest prawem.
Trzy formy w skrócie
Poniższe zasady obowiązują dziś (stan na 7 października 2026 r.). Zmiany proponowane na 2027 r. opisujemy w osobnej sekcji, bo to na razie projekt.
| Skala podatkowa | Podatek liniowy | Ryczałt | |
|---|---|---|---|
| Stawka | 12% do 120 000 zł, 32% powyżej | 19% | od 3% do 17% przychodu |
| Od czego | dochód (przychód minus koszty) | dochód | przychód, koszty nie mają znaczenia |
| Kwota wolna | tak, 30 000 zł (kwota zmniejszająca podatek 3600 zł) | nie | nie |
| Wspólne rozliczenie z małżonkiem | tak | nie | nie |
Wspólne rozliczenie odpada, jeśli którekolwiek z małżonków stosuje podatek liniowy lub ryczałt (art. 6 ust. 8 ustawy o PIT). Stawka ryczałtu zależy od rodzaju działalności, a nie od Twojego wyboru: pełną listę znajdziesz w art. 12 ustawy o ryczałcie, a przypisanie do Twojej działalności najlepiej sprawdzić z księgową. Ryczałt jest dostępny, gdy przychód w poprzednim roku nie przekroczył 2 mln euro (firma, która dopiero startuje, może go wybrać bez względu na przychody), a niektórych działalności ryczałtem objąć nie można (art. 6 ust. 4 i art. 8 ustawy o ryczałcie).
Składka zdrowotna w każdej formie
To ona często przesądza o wyniku. Podstawowe kwoty minimalne i ryczałtowe omawiamy w artykule o składkach ZUS w 2027 r., tu tylko to, co dotyczy porównania form.
| Skala | Liniowy | Ryczałt | |
|---|---|---|---|
| Wysokość | 9% dochodu, nie mniej niż 432,54 zł (do stycznia 2027), od lutego 2027 nie mniej niż 445,50 zł | 4,9% dochodu, te same minima | stała kwota zależna od przychodu: 498,35 / 830,58 / 1495,04 zł w 2026 r. |
| Odliczenie | brak | od dochodu, do limitu rocznego (14 100 zł w 2026 r.) | 50% zapłaconych składek odliczasz od przychodu |
Limit odliczenia na liniowym na 2027 r. minister finansów ogłosi w Monitorze Polskim do końca 2026 r. Kwoty zdrowotnej na ryczałcie w 2027 r. wyniosą 9% z 60%, 100% albo 180% przeciętnego wynagrodzenia z IV kwartału 2026 r., zależnie od przychodu (progi 60 000 i 300 000 zł). Obwieszczenie GUS ukaże się na początku 2027 r. (w 2026 r. było z 22 stycznia).
Co zmieni się w 2027 r.? Na razie tylko projekt
Rządowy projekt (druk sejmowy nr 3147, pierwsze czytanie 6 października 2026 r.) przewiduje od 1 stycznia 2027 r.:
- skalę: 12% do 130 000 zł (z kwotą zmniejszającą 3600 zł), 24% od nadwyżki między 130 000 a 150 000 zł i 32% powyżej 150 000 zł,
- obniżenie limitu przychodów uprawniającego do ryczałtu z 2 mln do 250 tys. euro oraz 17% od nadwyżki rocznych przychodów ponad 300 tys. euro.
Projekt nie jest jeszcze ustawą i może się zmienić. Nie zmienia stawki liniowej 19% ani zasad składki zdrowotnej (zawiera natomiast m.in. wyższą daninę solidarnościową, której tu nie omawiamy).
Przykład liczbowy: dwa profile
To uproszczony przykład, nie porada. Przyjmujemy przychód 240 000 zł w obu profilach, takie same w każdej formie składki społeczne (469,85 zł × 12 = 5638,20 zł), zdrowotną na skali i liniowym według zasad (9% albo 4,9% dochodu, nie mniej niż 445,50 zł miesięcznie, czyli 5346 zł rocznie) oraz skalę obowiązującą dziś. Dla ryczałtu bierzemy kwoty zdrowotnej z 2026 r. (830,58 zł × 12 = 9966,96 zł), bo kwot na 2027 r. jeszcze nie ma. Stawki ryczałtu (12% i 3%) są założeniem ilustracyjnym.
Profil A, niskie koszty: koszty 24 000 zł, dochód 216 000 zł
po składkach społecznych: 216 000 − 5638,20 = 210 361,80 zł
Skala: 10 800 + 32% × (210 362 − 120 000) = 39 716 zł
zdrowotna 9% × 210 361,80 = 18 932,56 zł -> razem 58 649 zł
Liniowy: zdrowotna 4,9% × 210 361,80 = 10 307,73 zł (powyżej minimum)
podstawa 216 000 − 5638,20 − 10 307,73 = 200 054 zł
19% = 38 010 zł -> razem 48 318 zł
Ryczałt 12%: podstawa 240 000 − 5638,20 − 4983,48 = 229 378 zł
12% = 27 525 zł, zdrowotna 9966,96 zł -> razem 37 492 zł
Profil B, wysokie koszty: koszty 190 000 zł, dochód 50 000 zł
po składkach społecznych: 44 361,80 zł
Skala: 12% × 44 362 − 3600 = 1723 zł
zdrowotna: 9% daje 3992,56 zł, obowiązuje minimum 5346 zł -> razem 7069 zł
Liniowy: zdrowotna minimum 5346 zł
podstawa 50 000 − 5638,20 − 5346 = 39 016 zł
19% = 7413 zł -> razem 12 759 zł
Ryczałt 3%: podstawa 229 378 zł, 3% = 6881 zł
zdrowotna 9966,96 zł -> razem 16 848 zł
| Podatek + zdrowotna w roku | Skala | Liniowy | Ryczałt |
|---|---|---|---|
| A: niskie koszty | 58 649 zł | 48 318 zł | 37 492 zł |
| B: wysokie koszty | 7069 zł | 12 759 zł | 16 848 zł |
W tym przykładzie przy niskich kosztach najniższe obciążenie daje ryczałt, a przy wysokich kosztach skala. Gdyby weszła skala z projektu, w profilu A podatek na skali byłby niższy o 3600 zł (36 116 zamiast 39 716 zł), a w profilu B nic by się nie zmieniło, bo dochód nie przekracza 120 000 zł. Pominęliśmy ulgi, przesunięcie roku składkowego (luty–styczeń), zaliczki i zdrowotną za styczeń (432,54 zł), więc Twój wynik będzie inny. Wynik zależy też od stawki ryczałtu: przy stawce 17% w profilu A ryczałt kosztowałby 48 961 zł, czyli więcej niż liniowy.
Jak i do kiedy zmienić formę na 2027 r.
- Jeśli nic nie zmieniasz, nic nie robisz: wybór liniowego i ryczałtu obowiązuje także w kolejnych latach, dopóki go nie zmienisz. Jeśli rozliczasz się na skali, zostajesz na skali.
- Oświadczenie o wyborze liniowego lub ryczałtu (albo o rezygnacji z nich, czyli powrocie na skalę) składasz do 20. dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym uzyskasz pierwszy przychód w 2027 r. Przy przychodzie już w styczniu to 20 lutego 2027 r., a jeśli pierwszy przychód przypadnie dopiero w grudniu, masz czas do końca roku.
- 20 lutego 2027 r. to sobota, więc według art. 12 § 5 Ordynacji podatkowej ostatnim dniem jest poniedziałek 22 lutego 2027 r. Nie zostawiaj tego na ostatni dzień: bezpieczny termin to piątek 19 lutego.
- Oświadczenie składasz na piśmie w urzędzie skarbowym albo przez CEIDG.
- Po terminie forma obowiązuje do końca roku. Prawo do liniowego tracisz w trakcie roku m.in. wtedy, gdy świadczysz usługi na rzecz byłego lub obecnego pracodawcy, odpowiadające czynnościom, które w tym samym roku wykonywałeś u niego w ramach etatu.
Co zrobić
- Zbierz przychody i koszty z 2026 r. oraz plan na 2027 r.
- Ustal stawkę ryczałtu dla swojej działalności.
- Policz trzy warianty ze zdrowotną i składkami społecznymi, tak jak w przykładzie.
- Uwzględnij małżonka: wspólne rozliczenie jest tylko na skali.
- Poczekaj na rozstrzygnięcia z końca roku (limit odliczenia zdrowotnej, losy projektu) i złóż oświadczenie do 19 lutego 2027 r.
Składki ZUS i zdrowotną dla każdej z trzech form policzysz w kalkulatorze składek ZUS. Jeśli chcesz zobaczyć takie porównanie dla swojej firmy, napisz do nas i przeliczymy je na Twoich liczbach.
Podstawa prawna
Stan prawny na 7 października 2026. Artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi porady podatkowej. Szkic przygotowany z pomocą AI, treść sprawdzona przez księgową biura.
Najczęstsze pytania
Do kiedy mogę zmienić formę opodatkowania na 2027 rok?
Oświadczenie składasz do 20. dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym uzyskasz pierwszy przychód w 2027 r. (art. 9a ust. 2 ustawy o PIT, art. 9 ust. 1 ustawy o ryczałcie). Przy przychodzie w styczniu to 20 lutego 2027 r., a ponieważ jest to sobota, ostatnim dniem jest poniedziałek 22 lutego 2027 r. (art. 12 § 5 Ordynacji podatkowej). Bezpieczniej złożyć je do piątku 19 lutego.
Co się stanie, jeśli nic nie zrobię?
Wybór podatku liniowego albo ryczałtu obowiązuje także w kolejnych latach, dopóki nie złożysz oświadczenia o rezygnacji albo o wyborze innej formy. Jeśli w 2026 r. rozliczasz się na skali, a nic nie złożysz, w 2027 r. nadal rozliczasz się na skali.
Czy składkę zdrowotną odliczę od podatku?
To zależy od formy. Na skali podatkowej nie odliczasz jej wcale. Na podatku liniowym odliczasz ją od dochodu do rocznego limitu (14 100 zł w 2026 r.; limit na 2027 r. ogłosi minister finansów do końca 2026 r.). Na ryczałcie odliczasz od przychodu 50% zapłaconych składek zdrowotnych.
Czy mogę rozliczyć się z małżonkiem na liniowym albo ryczałcie?
Nie. Wspólne rozliczenie z małżonkiem jest możliwe tylko na skali podatkowej i odpada, jeśli którekolwiek z małżonków stosuje podatek liniowy lub ryczałt (art. 6 ust. 8 ustawy o PIT).
Skąd mam wiedzieć, jaką stawkę ryczałtu mam stosować?
Stawka ryczałtu, zwykle od 3% do 17%, zależy od rodzaju prowadzonej działalności i wynika z art. 12 ustawy o ryczałcie, a nie z Twojego wyboru. Przypisanie do Twojej działalności najlepiej sprawdzić z księgową, zanim złożysz oświadczenie.